راهبرد خروج از وضعیت «نه جنگ و نه صلح»

به گزارش پیک شهر، شرایط کنونی منطقه و افزایش فشارهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران، ضرورت بازنگری در راهبردهای ملی برای عبور از وضعیت فرسایشی «نه جنگ و نه صلح» را بیش از گذشته آشکار کرده است. تحریم‌ها، تهدیدهای نظامی، محدودیت‌های حمل‌ونقل دریایی و هوایی و فشار بر مبادلات اقتصادی، مجموعه‌ای از چالش‌های به‌هم‌پیوسته ایجاد کرده‌اند که پاسخ به آنها صرفاً با یک ابزار امکان‌پذیر نیست.

راهبرد مطلوب را باید در ترکیب هوشمندانه بازدارندگی، دیپلماسی فعال و مقاوم‌سازی اقتصاد ملی جست‌وجو کرد. حفظ توان دفاعی و جلوگیری از ایجاد محاسبه غلط درباره امنیت کشور، در کنار باز نگه‌داشتن مسیرهای مذاکره، می‌تواند مانع تبدیل بحران به یک جنگ فرسایشی شود. مذاکره نیز زمانی می‌تواند کارآمد باشد که مرحله‌ای، متقابل، قابل راستی‌آزمایی و مبتنی بر تأمین منافع ملی باشد.

در حوزه اقتصادی، کاهش آسیب‌پذیری در برابر تحریم‌ها باید به یک اولویت راهبردی تبدیل شود. توسعه تجارت با کشورهای همسایه، تقویت کریدورهای ریلی و زمینی، گسترش همکاری با اقتصادهای آسیایی، تنوع‌بخشی به منابع ارزی و تقویت تولید و صادرات غیرنفتی، می‌تواند بخشی از فشارهای خارجی را خنثی کند.

هم‌زمان، ایران باید از ظرفیت‌های حقوق بین‌الملل و نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی برای پیگیری محدودیت‌های غیرنظامی علیه کشتیرانی، هوانوردی و تجارت استفاده کند و اجازه ندهد اختلافات سیاسی به‌سادگی به محدودیت‌های گسترده علیه زندگی و اقتصاد مردم تبدیل شود.

در نهایت، هدف راهبرد ملی نباید پیروزی در یک دور تقابل، بلکه کاهش پایدار هزینه‌های بحران و ایجاد شرایطی برای توسعه و ثبات کشور باشد. خروج از وضعیت «نه جنگ و نه صلح» از مسیر انتخاب میان جنگ و تسلیم نمی‌گذرد؛ بلکه نیازمند ایجاد یک موازنه پایدار میان قدرت دفاعی، دیپلماسی، اقتصاد مقاوم و همکاری منطقه‌ای است. چنین رویکردی می‌تواند ایران را از مدیریت روزمره بحران به سمت مدیریت فعال آینده سوق دهد.

غلامرضا ناظمی شادباش