نگاهی به ویژگی‌های شخصیتی امام حسن عسکری (ع)

امام حسن عسکری (ع) یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی پس از پدرش امام هادی (ع) و قبل از پسرش حضرت مهدی (عج) می‌باشد که بیشتر طول عمرش را در حبس خانگی به سر برد؛ مخصوصا به این دلیل که مشهور بود امام حسن عسکری (ع) صاحب فرزندی خواهد شد که به عنوان منجی آخرالزمان قیام خواهد کرد تا زمین را از عدالت پر کند.

ولات امام حسن عسکری (ع)

حضرت امام حسن عسکرى (علیه السلام) در روز هشتم ماه ربیع الثانى سال ۲۳۲ هجرى قمرى در شهر مدینه به دنیا آمد، پدر آن حضرت امام بزرگوار حضرت هادى و مادرش خانمى به نام حدیثه بود.

القاب امام حسن عسکری (ع)

لقب‌های امام حسن عسکری (ع) را هادی، نقی، زکی، رفیق و صامت ذکر کرده‌اند. برخی از مورخان لقب «خالص» را هم گفته‌اند. «ابن الرضا» نیز لقبی است که امام جواد، امام هادی و امام حسن عسکری (علیهم السّلام) به آن شهرت یافته‌اند.

لقب «عسکری» نیز مشترک میان امام هادی (ع) و امام حسن عسکری (ع) است، زیرا هر دو در شهر سامرا اقامت اجباری داشتند. «عسکر» عنوان غیرمشهوری برای سامرا بوده است. همچنین به خاطر اشتراک نام «حسن» میان ایشان و امام مجتبی، ایشان را حسن «اخیر» نیز خوانده‌اند.

ویژگی‌های شخصیتی امام حسن عسکری (ع)

امام حسن عسکری علیه السلام در کلیه صفات و ویژگی‌های مثبت شخصیتی زبانزد عام و خاص بود. در این میان شجاعت و صلابت روحی، قوت قلب، و جرأت و شهامت، از ویژگی‌های شخصیتی ایشان به شمار می‌آید. آن بزرگوار به همه انسان‌ها عشق می‌ورزید و همواره با آنان به نیکی و احسان رفتار می‌کرد. بدین جهات بود که نگاهش تا اعماق جان نفوذ می‌کرد و، چون پناهی مطمئن برای بی پناهان و امید ناامیدان بود. امام حسن عسکری علیه السلام در سختی‌ها یاور شیعیان بود و در عبور از گذرگاه‌های سخت و پرپیچ وخم، هم، چون چراغی روشنگر راه.

لقب‌های امام حسن عسکری (ع) را هادی، نقی، زکی، رفیق و صامت ذکر کرده‌اند.

امامت امام حسن عسکری (ع)

امام حسن عسکری (ع) در سن ۲۲ سالگی به امامت رسید. در طول دوران هفت ساله امامتش، امام حسن عسکری (ع) تقریبا بدون هیچ تماس اجتماعی و در تقیه کامل زندگی می‌کرد. شمار زیاد شیعیان در عصر امام موجبات نگرانی خلفای عباسی را فراهم کرده بود، بعلاوه عباسیان می‌دانستند که بزرگان شیعه بر مبنای احادیث فراوانی که از حسن عسکری و ائمه پیشین به آنها رسیده بود، معتقد بودند که امام حسن عسکری (ع) صاحب فرزندی خواهد شد که ریشه ظلم و اختناق را بر خواهد داشت. خلفای عباسی، اما، مصمم بودند تا یک بار برای همیشه به امامت ائمه شیعه پایان دهند. امامت حسن عسکری از سال ۲۵۴ تا سال ۲۶۰ ادامه یافت.

در منابع شیعی، امام نهم، دهم و یازدهم، ابن الرضا لقب گرفته‌اند به این دلیل که عده‌ای از جمله واقفیه معتقد بودند که امامت با علی بن موسی الرضا پایان یافته است. اعطای نام ابن الرضا (پسر رضا) به این سه نشانگر این مطلب بود که امامت در رضا متوقف نشده، بلکه به فرزندان او منتقل شده است. از امام رضا تا امام دوازدهم انشعاب مهمی در میان شیعیان صورت نگرفت به جز موارد محدودی که در عرض چند روز از هم می‌پاشیدند.

از جمله آنها می‌توان به جعفر اشاره کرد که چند صباحی پس از مرگ عسکری عده‌ای را دور خودش جمع کرد، اما حتی خودش هم ادعای امامتش را پی نگرفت و مردم به زودی از گردش پراکنده شدند. امروزه به جز زیدیه و اسماعیلیه که از جمعیت قابل توجهی برخوردارند، از بقیه‌ی فرقه‌هایی که از اکثریت شیعه منشعب شدند اثر چندانی باقی نمانده است.

همسر امام حسن عسکری (ع)

گفته می‌شود که همسر امام حسن عسکری (ع)، نرگس خاتون، مادر حضرت مهدی موعود (عج)، دختر امپراطوری روم شرقی بوده است که پیرو توصیه‌ای که به او در عالم رویا شده، خودش را به بردگی فروخته تا در عراق به سفارش امام هادی (ع)، پدرِ حسن عسکری خریداری شده، به ازدواج امام حسن عسکری (ع) درآید.

اصحاب امام حسن عسکری (ع)

شیخ طوسی تعداد شاگردان امام حسن عسکری (ع) را بیش از ۱۰۰ نفر ثبت کرده است. مشهورترین آنها به شرح زیر می‌باشند:

۱) ابو عمرو عثمان بن سعید عَمری (نائب اول مهدی) ۲) احمد بن اسحاق قمی ۳) ابراهیم بن مهزیار ۴) ابو هاشم داود بن قاسم جعفری ۵) محمد بن حسن صفار ۶) محمد بن عثمان بن سعید عمروی (نائب دوم مهدی) ۷) عبدالله بن جعفر حمیری ۸) احمد بن محمد بن مطهّر ۹) ابوسهل اسماعیل بن علی ۱۰) محمد بن صالح بن محمد همدانی.