خبرنگاران؛ پیشران توسعه گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی

به گزارش پیک شهر، در دنیای امروز، خبرنگاری دیگر تنها به انعکاس رویدادها محدود نمی‌شود؛ خبرنگاران به بازیگران اثرگذار توسعه، حافظان سرمایه اجتماعی، راویان هویت ملی و معماران تصویر یک کشور در افکار عمومی تبدیل شده‌اند.

این واقعیت، در حوزه‌های گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی اهمیتی دوچندان دارد؛ زیرا این سه حوزه، افزون بر نقش فرهنگی و هویتی، از مهم‌ترین موتورهای رشد اقتصادی، اشتغال، سرمایه‌گذاری، دیپلماسی عمومی و توسعه پایدار محسوب می‌شوند.

امروز، بیش از هر زمان دیگری، گردشگری جهان بر پایه «روایت» شکل می‌گیرد. گردشگران پیش از آنکه مقصدی را انتخاب کنند، آن را در رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و گزارش‌های خبری می‌شناسند.

نخستین سفر هر گردشگر، سفری ذهنی است که از مسیر روایت‌های رسانه‌ای آغاز می‌شود. اگر این روایت‌ها دقیق، حرفه‌ای، امیدآفرین و مبتنی بر واقعیت باشند، اعتماد شکل می‌گیرد و اگر میدان روایت در اختیار شایعه، تحریف و تصویرسازی‌های نادرست قرار گیرد، حتی غنی‌ترین ظرفیت‌های گردشگری نیز از دید مخاطبان پنهان خواهد ماند.

ایران، با تمدنی چند هزار ساله، میراث فرهنگی کم‌نظیر، طبیعتی متنوع، صنایع دستی اصیل و فرهنگ مهمان‌نوازی، از ظرفیت‌های برجسته‌ای برای تبدیل شدن به یکی از قطب‌های مهم گردشگری منطقه برخوردار است. با این حال، بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها تنها به توسعه زیرساخت‌ها، سرمایه‌گذاری یا برنامه‌ریزی اجرایی محدود نمی‌شود؛ بلکه نیازمند روایت صحیح، معرفی مستمر و تصویرسازی حرفه‌ای نیز است. این همان نقطه‌ای است که خبرنگاران و رسانه‌های مسئول، به شرکای راهبردی توسعه تبدیل می‌شوند.

خبرنگاران می‌توانند با شناسایی و معرفی ظرفیت‌های ناشناخته، انعکاس تجربه‌های موفق، معرفی کارآفرینان، هنرمندان صنایع دستی، جوامع محلی، روستاهای هدف گردشگری، بناهای تاریخی و جاذبه‌های طبیعی، امید را به اقتصاد محلی بازگردانند.

هر گزارش حرفه‌ای می‌تواند انگیزه‌ای برای سفر، سرمایه‌گذاری یا احیای یک هنر بومی باشد و هر روایت مسئولانه می‌تواند پلی میان فرهنگ، اقتصاد و جامعه ایجاد کند.

از سوی دیگر، رسانه‌ها نقش مهمی در حفاظت از میراث فرهنگی دارند. بسیاری از آثار تاریخی، آیین‌های بومی و میراث ناملموس، زمانی در کانون توجه جامعه قرار می‌گیرند که خبرنگاران با نگاه مسئولانه آنها را روایت کنند.

رسانه، تنها بازتاب‌دهنده رویدادها نیست؛ بلکه می‌تواند حساسیت عمومی نسبت به حفاظت از میراث، مقابله با تخریب، قاچاق آثار تاریخی و فراموشی سنت‌های ارزشمند را افزایش دهد.

جامعه‌ای که میراث خود را بشناسد، بهتر از آن پاسداری خواهد کرد.در حوزه صنایع دستی نیز خبرنگاران نقشی فراتر از اطلاع‌رسانی دارند. معرفی هنرمندان، روایت زندگی و تلاش آنان، تبیین ارزش اقتصادی و فرهنگی تولیدات بومی، معرفی بازارهای جدید و ایجاد پیوند میان هنر سنتی و اقتصاد خلاق، می‌تواند به رونق تولید، اشتغال و ماندگاری هنرهای اصیل ایرانی کمک کند.

صنایع دستی، تنها کالا نیست؛ روایت فرهنگ، هویت و سبک زندگی ایرانی است و خبرنگاران بهترین روایتگران این سرمایه ارزشمند هستند.در شرایط کنونی، گردشگری ایران بیش از هر چیز به «اعتماد» نیاز دارد.

اعتماد، سرمایه‌ای است که با تبلیغات صرف به دست نمی‌آید؛ بلکه از مسیر اطلاع‌رسانی دقیق، شفاف، حرفه‌ای و مستمر شکل می‌گیرد. خبرنگاران با روایت واقع‌بینانه از ظرفیت‌ها، فرصت‌ها، چالش‌ها و دستاوردها، می‌توانند به بازسازی اعتماد عمومی، افزایش امید اجتماعی و تقویت تصویر ایران در افکار عمومی داخلی و بین‌المللی کمک کنند. امیدآفرینی واقعی، نه در نادیده گرفتن مشکلات، بلکه در نشان دادن راه‌حل‌ها، ظرفیت‌ها و افق‌های روشن آینده معنا پیدا می‌کند.

امروز، یکی از مهم‌ترین عرصه‌های رقابت کشورها، «دیپلماسی روایت» است. هر کشور تلاش می‌کند روایت خود را از فرهنگ، تمدن و ظرفیت‌هایش به جهان عرضه کند. در این میدان، خبرنگاران در کنار فعالان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، از مهم‌ترین سفیران قدرت نرم ایران هستند.

گزارشی از یک اثر تاریخی، مستندی درباره یک آیین بومی، گفت‌وگویی با یک هنرمند صنایع دستی یا معرفی یک مقصد کمتر شناخته‌شده، می‌تواند به اندازه یک برنامه رسمی دیپلماسی فرهنگی در تقویت جایگاه ایران اثرگذار باشد.بی‌تردید، تحقق این رسالت نیازمند تعامل دوسویه میان رسانه‌ها و دستگاه‌های مسئول است.

دسترسی به اطلاعات صحیح، پاسخ‌گویی به‌موقع، شفافیت، احترام به نقدهای کارشناسانه و اعتماد به رسانه‌های حرفه‌ای، زمینه‌ساز تولید محتوای دقیق و اثرگذاخواهد بود. توسعه گردشگری، حفاظت از میراث فرهنگی و رونق صنایع دستی، بدون مشارکت فعال رسانه‌ها و خبرنگاران، به اهداف بلندمدت خود دست نخواهد یافت.

روز خبرنگار، تنها روز تجلیل از یک حرفه نیست؛ روز پاسداشت رسالتی است که در خدمت آگاهی، فرهنگ، هویت و توسعه قرار دارد. اگر قرار است گردشگری به موتور محرک اقتصاد، میراث فرهنگی به پشتوانه هویت ملی و صنایع دستی به نماد اقتصاد خلاق ایران تبدیل شوند، خبرنگاران در صف نخست این حرکت قرار دارند.

امروز بیش از هر زمان دیگری، ایران به خبرنگارانی نیاز دارد که علاوه بر صداقت، شجاعت و مسئولیت‌پذیری، نگاه توسعه‌گرا داشته باشند؛ خبرنگارانی که بدانند هر گزارش دقیق، هر روایت امیدبخش و هر قلم مسئولانه، می‌تواند به حفظ یک اثر تاریخی، رونق یک مقصد گردشگری، ماندگاری یک هنر اصیل و شکوفایی اقتصاد فرهنگ کمک کند.بهترین تجلیل از خبرنگاران، تنها برگزاری آیین‌های بزرگداشت نیست؛ بلکه باور به این حقیقت است که رسانه، شریک توسعه است و خبرنگار، پیشران آینده گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی ایران. هر اندازه این مشارکت عمیق‌تر، حرفه‌ای‌تر و مبتنی بر اعتماد متقابل باشد، آینده این سه حوزه روشن‌تر، پویاتر و اثرگذارتر خواهد بود؛ آینده‌ای که در آن، روایت درست از ایران، خود به یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌های ملی تبدیل می‌شود.

دکتر مهران حسنی پژوهشگر و تحلیلگر سیاست‌های توسعه گردشگری، عضو انجمن متخصصان گردشگری ایران، کارشناس ارشد گردشگری