یادداشت تحلیلی

ایران و بریکس؛ فرصت راهبردی در معادلات ژئوپلیتیکی غرب آسیا

برگزاری اجلاس سران کشورهای عضو بریکس را باید فراتر از یک رویداد اقتصادی و در چارچوب تحولات بزرگ ژئوپلیتیکی جهان ارزیابی کرد. شکل‌گیری و گسترش این مجموعه، نشانه‌ای از حرکت تدریجی نظام بین‌الملل به سوی چندقطبی‌شدن و افزایش نقش قدرت‌های مستقل در معادلات سیاسی، اقتصادی و تجاری جهان است.

به گزارش پیک شهر، در این میان، ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی، دسترسی همزمان به خلیج فارس، دریای عمان و کریدورهای ارتباطی شرق و غرب، منابع انرژی، ظرفیت‌های ترانزیتی و جایگاه تاریخی خود در غرب آسیا از موقعیتی ممتاز برخوردار است. عضویت ایران در بریکس می‌تواند این ظرفیت‌ها را به یک مزیت اقتصادی و ژئوپلیتیکی مؤثر تبدیل کند.

در شرایطی که تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی آمریکا و رژیم صهیونیستی تلاش دارند ارتباطات اقتصادی ایران با جهان را محدود کنند، رویکرد صحیح، صرفاً مقابله با تحریم نیست؛ بلکه باید هزینه تحریم برای کشور تحریم‌کننده افزایش و وابستگی اقتصاد ایران به مسیرهای محدود کاهش یابد.

از این منظر، چند محور باید با جدیت دنبال شود:

توسعه تجارت با اعضای بریکس و استفاده از پول‌های ملی، تهاتر و سازوکارهای مالی غیرمتکی به دلار تا حد امکان؛

فعال‌سازی ظرفیت ترانزیتی ایران در کریدورهای شمال–جنوب و شرق–غرب و تبدیل کشور به حلقه اتصال آسیای مرکزی، روسیه، هند، چین و بازارهای غرب آسیا؛

جذب سرمایه و فناوری خارجی با اولویت انرژی، حمل‌ونقل، پتروشیمی، گردشگری، سلامت، کشاورزی و صنایع دانش‌بنیان؛

تقویت دیپلماسی اقتصادی استان‌ها و پیوند دادن ظرفیت‌های تولیدی و صادراتی مناطق کشور با بازارهای بریکس؛

تبدیل موقعیت ژئوپلیتیکی ایران از یک «موقعیت جغرافیایی» به یک مزیت اقتصادی پایدار و درآمدزا؛

تشکیل یک ستاد ملی بهره‌برداری از ظرفیت بریکس با مأموریت مشخص، زمان‌بندی، شاخص عملکرد و پاسخگویی دستگاه‌ها.

نکته اساسی آن است که بریکس نباید صرفاً به یک عنوان سیاسی یا دیپلماتیک در ادبیات رسمی کشور تبدیل شود. ارزش واقعی عضویت ایران زمانی آشکار خواهد شد که این ظرفیت به قرارداد، سرمایه‌گذاری، افزایش صادرات، توسعه ترانزیت، ایجاد اشتغال ، کاهش آثار تحریم بر زندگی مردم تبدیل شود.

در واقع ایران در غرب آسیا تنها یک کشور دارای منابع انرژی نیست؛ بلکه می‌تواند پل ارتباطی میان شرق و غرب، شمال و جنوب و یکی از کانون‌های اصلی تجارت و انرژی منطقه باشد. استفاده هوشمندانه، فعال و حداکثری از این موقعیت، به‌ویژه در شرایط فشار و محاصره اقتصادی، می‌تواند بخشی از تهدیدهای موجود را به فرصت تاریخی برای تقویت اقتصاد ملی و افزایش قدرت چانه‌زنی جمهوری اسلامی ایران در نظام بین‌الملل تبدیل کند.


غلامرضا ناظمی شادباش